Udostępnij
Skomentuj

Frezy - jak wybrać? Jakie najlepsze?

Z technicznego punktu widzenia frezowanie jest dość skomplikowanym procesem, w którym podstawową rolę odgrywa właściwy dobór frezu. Te akcesoria można podzielić zgodnie z różnymi kryteriami, a sama procedura wyboru właściwego frezu wymaga znajomości nie tylko podstawowych cech tych akcesoriów, ale także dobrej umiejętności przewidywania.

Dobór frezów w zależności od ich ustawienia

Pierwszym krokiem jest ustalenie, czy w danej sytuacji potrzebny jest frez czołowy, współbieżny, czy walcowo-czołowy. W przypadku czołowych i walcowo-czołowych oś obrotu frezu jest prostopadła do obrabianej powierzchni, względnie może też być pochylona, natomiast w przypadku frezowania współbieżnego, w praktyce stosowanego raczej rzadko, oś obrotu frezu jest równoległa do obrabianej powierzchni. To o tyle istotne, że frezy przeznaczone do różnych typów obróbki mają inny kształt.
Frezy czołowe
Wyróżnia się trzy podstawowe typy frezów czołowych, a różnią się one między sobą kształtem oraz zastosowaniem.

Typ frezu Charakterystyka frezu Przeznaczenie frezu
Frez walcowo-czołowy Przekrój wzdłużny ma kształt prostokąta z krawędziami tnącymi na dłuższych bokach oraz powierzchni czołowej. Frez taki służy do obrabiania jednocześnie powierzchni bocznej i czołowej, zarówno w przypadku frezowania współbieżnego, jak i typowych operacji frezowania czołowo-walcowego. Mocowany na rowek klinowy.
Frez tarczowy Ma kształt dysku z krawędzią tnącą na rancie. Zęby takiego frezu mają naprzemienny skos, co pozwala wydajnie odprowadzać wióry, a w związku z tym również stosować frezarki z większymi wartościami posuwu. Mocowany na rowek klinowy frez tarczowy służy do skrawania bocznego. Doskonale sprawdza się do wykonywania szerokich, ale niezbyt głębokich nacięć.
Frez kątowy Frez kątowy ma przekrój wzdłużny w kształcie stożka ściętego z krawędzią tnącą na ramionach. Służą do frezowania kątów jednostronnych lub dwustronnych, przy czym oczywiście w każdym przypadku należy użyć innego frezu (kształt może być ten sam, jednak mocowanie znajduje się z drugiej strony).

Frezy do rowków wpustowych

To specyficzna grupa frezów trzpieniowych, które najczęściej są podtypami frezów walcowych, jednak o znacznie mniejszej średnicy (choć to oczywiście tylko ogólna wskazówka, ponieważ różne typy frezów, w zależności od materiału i przeznaczenia, mogą mieć inne wymiary).

  • Frez do rowków wpustowych – klasyczny. Przypomina nieco wiertło, z tą różnicą, że w jego przypadku krawędzie tnące znajdują się wyłącznie po bokach – taki frez pozwala na nacięcie rowka o przekroju prostokątnym.
  • Frez kulisty – przypomina klasyczny, jednak na końcu, zamiast płaskiej powierzchni, ma zakończenie kuliste (lub delikatnie wypukłe). Dzięki temu żłobiony rowek nie ma już przekroju prostokąta.
  • Frezy z promieniem naroża. Są to frezy walcowo-czołowe, jako że krawędź tnąca znajduje się w ich przypadku również na wierzchołku. Dzięki nim uzyskuje się trapezoidalne rowki, jednak na pierwszy rzut oka dość łatwo pomylić je z klasycznym frezem rowkowym – ten ostatni ma jednak przekrój prostokątny, a w przypadku frezów z promieniem prostokąt przekroju ma ścięte narożniki.
  • Mikrofrezy. Mogą mieć zróżnicowany kształt, a służą do wykonywania niewielkich rowków.

Jak dobiera się frezy – najważniejsze parametry

Wybór frezów zawsze musi być uzależniony po pierwsze od zadania, do którego wykonania maja te akcesoria posłużyć, a po drugie od możliwości frezarki, należy bowiem pamiętać, że nie każdy frez pozwoli na osiągnięcie dobrych rezultatów przy konkretnych ustawieniach frezarki (np. prędkości posuwu albo średnicy mocowania).

  • Materiał. Jest to sprawa kluczowa, bo, choć podstawowym materiałem do produkcji frezów nadal pozostaje stal, nie jest to jedyne rozwiązanie.
Frezy stalowe Sprawdzi się jako frez do sztachet płotu, a także jako frez do sklejki. Ogólnie rzecz biorąc, stalowe frezy przydają się przede wszystkim przy obróbce materiałów miękkich i średnio twardych.
Frez z płytkami węglikowymi Płytki z węglików spiekanych jako krawędzie tnące sprawdzają się przede wszystkim do pracy długotrwałej. Stal jest zdecydowanie bardziej miękka, więc stalowe frezy tępią się szybciej, a te z węglikami mogą wykonać nawet kilkanaście razy więcej pracy.
Frez diamentowy Przeznaczony jest przede wszystkim do pracy z najtwardszymi materiałami. Bardzo ostry, bardzo wytrzymały, jeśli dopasuje się prędkość posuwu i szybkość obrotów, jest narzędziem niezastąpionym. Oczywiście teoretycznie można go używać jako frezu do sklejki albo wykorzystać jako frez do aluminium, ale często znajduje zastosowanie dopiero przy znacznie twardszych materiałach.
  • Średnica. Tutaj trzeba sprawdzić, czy – przede wszystkim – dany frez można zamocować we frezarce, jako że niektóre będą znacznie ograniczały rozmiar maksymalnych frezów możliwych do użycia. Spośród wszystkie frezów, które można zamontować, należy zawsze wybierać jak najszerszy, ponieważ to zwiększa stabilność pracy, przy czym należy też pamiętać o tym, że mimo większej stabilności, ze względu na właściwości i zastosowanie obrabianych elementów, nie zawsze można zastosować najszerszy frez.
  • Ilość rowków. To parametr wpływający przede wszystkim na komfort pracy. Teoretycznie można bowiem wykonać takie same wzory wieloma różnymi frezami, przy czym jednorowkowe nie są szczególnie stabilne, ale przy dobrze dobranej prędkości posuwu znakomicie odprowadzają wióry. We frezach dwurowkowych i wielorowkowych wprawdzie stabilność wzrasta, ale trzeba inaczej dobierać posuw, aby umożliwić wydajne usuwanie zebranego materiału.
  • Kierunek frezowania. Frezy do drewna i frezy do metalu dobiera się zawsze przede wszystkim tak, aby ich krawędzie skrawające były ustawione w odpowiednim kierunku. Frezy walcowo-czołowe wiercą, ścinają bocznie oraz kątowo, frezy walcowe z promieniem tylko bocznie oraz kątowo, a typowe frezy walcowe tną jedynie w jednym kierunku – bocznie. To o tyle istotne, że ogranicza możliwość pracy z niektórymi materiałami i wymusza dobór frezu do konkretnych zastosowań.
  • Długość mocowania. Paradoksalnie czynnik, który bardzo silnie wpływa na jakość wykończenia wcale nie jest związany z krawędzią tnącą, ale jest nim długość mocowania. To dość logiczne – opór stawiany przez materiał oraz siła drgań generowanych w czasie pracy powodują, że krótsze mocowanie pozwala na bardziej estetyczne frezowanie – nie wygina się ono i nie drga z tak dużą amplitudą, jak mocowanie dłuższe.

Dlaczego nie można dobrać niektórych frezów?

Ze względu na kształt frezów wyróżnia się dziś wiele różnych typów, które te facto są odmianami opisanych wyżej.

  • Frez palcowy – jest to zwyczajny frez walcowo-czołowy, który od opisanego wyżej różni się jedynie mocowaniem, bowiem zamiast rowka klinowego, ma trzpień. Jest więc opisywany także jako frez trzpieniowy walcowo-czołowy.
  • Frez torusowy – jest to specyficzna odmiana frezu walcowego o bardzo niedużej długości cięcia i często zwiększonym kącie pochylenia linii śrubowej. Na pierwszy rzut oka wygląda jak złamany frez walcowy.
  • Frez trepanacyjny – tutaj należałoby jednoznacznie rozstrzygnąć różnicę między wiertłem a frezem, co nie jest wcale proste. A byłoby to potrzebne, ponieważ frez trepanacyjny znacznie częściej sprzedawany jest pod nazwą wiertła koronowego albo wiertła rurowego, a służy do wycinania otworów jedynie przez skrawanie części peryferyjnej.
  • Frez rowkujący – to nieco nieprecyzyjne określenie frezu do rowków wpustowych. Stosowane zamiennie, ponieważ różni producenci przyjęli różne nazewnictwo, ale nie jest to nic innego niż opisane wyżej frezy do rowków wpustowych.
  • Frez wpustowy – w istocie jest trzpieniowym frezem kątowym lub walcowym (tzw. na jaskółczy ogon albo płaski). Istotną różnicą jest, że w przeciwieństwie do klasyków bardzo często jest wykonywany w całości z węglików spiekanych.
  • Frez widiowy – to frez walcowy ze specjalnie ukształtowanym ostrzem stabilizującym narzędzie. Pod względem praktycznym jest wygodniejszy od klasycznych frezów, ale technicznie rzecz biorąc, nie różni się od nich szczególnie wyraźnie, dlatego nie jest wyodrębniany jako oddzielny typ.

Ranking frezów 2017

1.

                                                         Proma Stół do frezarki górnowrzecionowej BX-1 (25000806)
Proma Stół do frezarki górnowrzecionowej BX-1 (25000806)
Proma Stół do frezarki górnowrzecionowej BX-1 (25000806)
2.

                                                         Dedra Zestaw 12 frezów kształtowych z węglikiem (0780)
Dedra Zestaw 12 frezów kształtowych z węglikiem (0780)
Dedra Zestaw 12 frezów kształtowych z węglikiem (0780)
3.

                                                         Makita Tulejka zaciskowa 10mm do Makita 3612/C (763807-2)
Makita Tulejka zaciskowa 10mm do Makita 3612/C (763807-2)
Makita Tulejka zaciskowa 10mm do Makita 3612/C (763807-2)

Jaki frezy do czego służą?

Dobór frezu, może być zadaniem bardzo skomplikowanym, szczególnie w segmencie narzędzi wyższej jakości, gdzie dodatkowo trzeba zwracać uwagę na ceny – a te nie zawsze są niskie. Zamiast więc każdorazowo oceniać punkt po punkcie możliwość zastosowania konkretnego frezu, warto stosować przytoczone przed chwilą „nazwy handlowe” podtypów frezów oraz sprawdzać na opakowaniu, jak jest podpisane akcesorium: „frezy do drewna”, „frezy do aluminium”, „frezy do metalu i drewna” – te podpisy znacznie ułatwiają życie, a resztę można dobrać mając tylko podstawową wiedzę o tym, od jakich czynników zależy stabilność narzędzia oraz jakość wykończenia powierzchni. Warto też dodać, że frezy są narzędziami niezbyt uniwersalnymi – większość może być zastosowana jedynie do obróbki określonego materiału, co jednak wynika nie tyle z właściwości samego narzędzia, ile raczej materiałów. Frezowanie wymaga użycia sporych sił i użycie nieodpowiedniego frezu może spowodować jego uszkodzenie.



Udostępnij
5,0
1 ocena
Oceń artykuł i Ty!

Komentarze (0)