Udostępnij
Skomentuj

Manometr - jak wybrać? Jaki najlepszy?

Manometry, urządzenia powszechnie używane, są traktowane często jako swego rodzaju „czarne puszki” – nie każdy potrafi z nich odczytać prawidłowy wynik, a nawet osoby, które sobie z tym radzą, nie mają pojęcia, jak manometr działa. A sprawa nie jest banalna, ponieważ różne typy manometrów działają nieco inaczej, w związku z czym znalazły także inne zastosowania.

Manometr – co to jest i do czego służy?

Najprostsza, ale niestety bardzo nieprecyzyjna odpowiedź brzmi: manometr jest to przyrząd służący do pomiaru ciśnienia. Aby jednak w pełni zrozumieć, jak działają manometry i co tak naprawdę pokazują, należy użyć lepszej definicji.

Manometr to instrument pomiarowy służący do pomiaru ciśnienia względnego większego niż ciśnienie otoczenia. Zgodnie z tą definicją, manometr nie mierzy ciśnienia, ale wskazuje różnicę między ciśnieniem w badanym układzie a ciśnieniem na zewnątrz układu, o ile różnica ta jest większa od zera. Manometry nie służą do mierzenia podciśnienia – przyrządem, który pozwala na dokonanie takiego pomiaru, jest wakuometr (lub manowakuometr, ponieważ ten mierzy zarówno nadciśnienie, jak i podciśnienie). W praktyce słowo manometr jest często używane do określenia wszystkich typów mierników ciśnienia, ale jest to nieprawidłowe.

Manometr jest w praktyce szczególnym przypadkiem instrumentu różnicowego, stąd czasem nazywa się go manometrem różnicowym.

Jakich manometrów używa się dziś?

W praktyce coraz częściej korzysta się dziś z manometrów elektronicznych. Ich budowa wewnętrzna zwykle jednak bazuje na prostych konstrukcjach analogowych przyrządów, a wzbogacona jest tylko o odpowiednie czujniki oraz procesor i wyświetlacz. Jak wszystkie urządzenia elektroniczne, także manometry są mniej precyzyjne od dobrej jakości manometrów analogowych, jednak ze względu na możliwość wprowadzenia korekt w czasie rzeczywistym są nieco bardziej praktyczne w większości zastosowań.

  • Manometr cieczowy, czyli U-rurka, jest najprostszym możliwą konstrukcją. Jest to rurka w kształcie litery U o dwóch otwartych końcach, wyskalowanych ramionach i wypełniona częściowo cieczą. Manometry tego rodzaju dobrze sprawdzają się do pomiaru ciśnienia gazów – jeden koniec rurki wystawiony jest na działanie ciśnienia zewnętrznego, a jeden znajduje się w układzie mierzonym. Wywierane ciśnienie powoduje przepychanie cieczy z jednego ramienia rurki do drugiego, a wartość wychylenia odczytuje się ze skali. Choć jednostkami, w jakich wyraża się ciśnienie w tego rodzaju manometrach, są najczęściej mmH2O albo mmHg, manometr może być wyskalowany w dowolnej jednostce, a ze względów praktycznych nie zawiera najczęściej ani wody, ani tym bardziej rtęci, ale glicerol, dlatego znany jest pod nazwą „manometr glicerynowy”
  • Manometr sprężynowy dowolnego typu (ze sprężyną rurkową, z przeponą lub mieszkowy) to konstrukcja z jednej strony zamknięta, w której odczyt ciśnienia dokonywany jest de facto poprzez zmiany energii potencjalnej sprężystości wywołane zmianami ciśnienia. Najpopularniejsza również dziś jest rurka Bourdona, której zasada działania jest banalnie prosta, a wskazania bardzo precyzyjne. Właśnie tego typu manometr często stanowi rdzeń nowoczesnych manometrów cyfrowych, przy czym zamiast wskazówki wychylającej się pod wpływem prostującej się rurki, zastosowany jest odpowiedni czujnik sprzężony z procesorem.
  • Puszki membranowe (manometry membranowe puszkowe) są bardziej skomplikowane i również dzielą się na podtypy w zależności od kształtu membrany. Dość jednak powiedzieć, że zwykle są przeznaczone albo do pomiaru niewielkich zmian, albo do pracy w układach, w których zmiany są znaczne – rzadko który manometr membranowy pozwala z dużą precyzją odczytać duże zmiany.

Budowa a funkcja

Odmienna konstrukcja sprawia, że każdy manometr działa nieco inaczej – żaden z nich nie mierzy bezpośrednio ciśnienia – pomiarowi podlega zawsze siła albo przesunięcie nią spowodowane, ale ciśnienie jest przyczyną tych zmian. Nie oznacza to jednak, że można manometry stosować zupełnie dowolnie. Do poszczególnych zastosowań używa się nieco innych typów tych urządzeń pomiarowych.

  • Manometr ciśnienia oleju, jedno z czasem zaniedbywanych, ale bardzo praktycznych narzędzi warsztatowych, to prosta konstrukcja, najczęściej rurkowa. Wiele z tych urządzeń to narzędzia analogowe, ponieważ te są mniej awaryjne. Zwykle w zestawie razem z manometrem znajdują się też różne końcówki pozwalające wygodniej dokonywać pomiaru.
  • Również manometr do gazu najczęściej jest manometrem z rurką Bourdona, choć te już często są cyfrowe. Diabeł tkwi jednak w szczegółach – rurka ma nieco inny kształt i wykonana może być z innego materiału, ponieważ będzie też poddana działaniu innych sił.
  • Specyficznym typem manometrów są manometry kontaktowe – mogą mieć one różną funkcję, natomiast ich podstawową cechą wyróżniającą jest zdolność do kontrolowania różnych obwodów – w zależności od wyniku pomiaru manometry tego rodzaju mogą automatycznie otwierać lub zamykać obwody.

Cena i producenci

Nawet bardzo podobne manometry, jeśli różnią się np. precyzją albo trwałością, mogą bardzo różnić się ceną. Manometry ciśnienia oleju kosztują od kilkudziesięciu do nieco ponad 100 złotych, natomiast gazowe od 50 do 200. Ceny te dotyczą jednak manometrów analogowych – cyfrowe mogą być do kilku razy droższe. Najbardziej znanym producentem manometrów używanych w Polsce jest firma Wika – jej produkty mieszczę się w przedstawionych granicach cenowych.

Udostępnij
5,0
1 ocena
Oceń artykuł i Ty!

Komentarze (0)