Udostępnij
Skomentuj

Transformator - jak wybrać? Jaki najlepszy?

Transformatory jednofazowe to urządzenia mające na celu zmianę, najczęściej obniżenie napięcia wejściowego. Stosuje się je przede wszystkim ze względu na bezpieczeństwo, a czasem również na specyficzne wymogi techniczne odbiorników, na przykład oświetlenia LED. W domowych instalacjach są stosowane dość często – znacznie częściej, niż można przypuszczać, choć oczywiście nie zawsze są to transformatory o tych samych parametrach.

Co to jest transformator jednofazowy?

Transformator jednofazowy to prosta konstrukcja, która składa się z rdzenia oraz dwóch uzwojeń. W czasie przepływu prądu elektrycznego przez uzwojenie pierwotne, w uzwojeniu wtórnym indukowany jest strumień prądowy. Jeden z najczęściej używanych wariantów domowych transformatorów, transformator dzwonkowy, ma wtórne uzwojenie dobrane tak, aby z podstawowego napięcia sieci obniżyć je do 3, 8, 12, a czasem 24 V. nie jest to oczywiście jedyny wariant, ponieważ w zależności od potrzeb można stosować różnego rodzaju transformatory, które pozwalają na uzyskanie innych napięć.

Trzeba dodać, że częściami składowymi transformatora są także elementy zabezpieczające: termiczny oraz zwłoczny stosowny do napięcia zasilającego. Choć ich obecność nie jest wymagana dla samej zmiany napięcia, ze względów funkcjonalnych są bardzo przydatne.

Stany pracy transformatora

Aby w pełni zrozumieć działanie transformatora, nie wystarczy poznanie jego budowy. Dla pełnego bezpieczeństwa oraz sprawnego działania tych urządzeń konieczne jest także odróżnienie kilku odmiennych stanów pracy transformatora.

  • Stan jałowy – w tym stanie w uzwojeniu pierwotnym płynie prąd o bardzo małym natężeniu. Sam transformator jest podłączony do sieci i pobiera energię elektryczną w ilości równej stratom energii na rdzeniu.
  • Stan obciążenia (stan pracy transformatora jednofazowego) – przez uzwojenie pierwotne płynie prąd o nominalnym natężeniu, natomiast dzięki domknięciu obwodu podłączonego do uzwojenia wtórnego, również na tym odcinku płynie prąd, którego wartość zależy od SEM na uzwojeniu i impedancji odbiornika.
  • Stan zwarcia – w tym stanie zwarcie w obwodzie wtórnego uzwojenia powoduje, że w obu uzwojeniach płynie prąd o bardzo dużym natężeniu, co najczęściej dość szybko doprowadza do uszkodzenia izolacji i uruchomienia zabezpieczeń zwarciowych. Stan taki nie jest normalnym stanem pracy – wynika z wad ukrytych lub zużycia odbiornika albo samego transformatora.

Transformator dzwonkowy – parametry i zastosowanie

Transformatory dzwonkowe mają jeden cel – zmniejszyć napięcie sieciowe do poziomu odpowiedniego dla odbiornika. Robi się to przede wszystkim po to, aby można było dzwonek umieścić również na zewnątrz, np. na ogrodzeniu, gdzie ze względu na wysoką wilgotność lub możliwość zachlapania zwiększa się ryzyko porażenia prądem. Przy niskich napięciach nie jest to groźne.

Parametry transformatorów dzwonkowych nie są szczególnie zróżnicowane, natomiast wybór często jest poważnie ograniczony przez kwestie techniczne.

  • Napięcie wyjściowe i natężenie wyjściowe. Ich poziom określa się poprzez sprawdzenie wymagań dzwonka. Obecnie stosunkowo rzadko stosuje się transformatory dzwonkowe o napięciu większym niż 8 V. 12 V to poziom wymagany dla większych, rozbudowanych dzwonków lub bramofonów. W obu przypadkach jest to napięcie zupełnie bezpieczne. Wiele transformatorów dzwonkowych ma kilka odprowadzeń, których kombinacje pozwalają uzyskać odmienne napięcia wyjściowe (np. 4, 8 lub 12 V)
  • Sposób montażu. W wielu starszych instalacjach nadal zamontowane są kilkunasto lub kilkudziesięcioletnie transformatory. Pod względem technicznym są one zwykle sprawne, choć sprawność, poziom bezpieczeństwa, a także estetyka pozostawiają wiele do życzenia. Te transformatory były montowane bezpośrednio na ścianie, dziś natomiast się praktycznie z tego rozwiązania nie korzysta. Obecnie rozwiązaniem pozwalającym na szybkie podłączenie instalacji oraz estetycznym jest transformator na szynę T-35. Transformator dzwonkowy na szynę DIN można założyć bez wykonywania dodatkowych otworów w konstrukcji i jest bardziej uniwersalny.
  • Zabezpieczenia. Pod tym względem różnice nie są duże, ponieważ normą jest zabezpieczenie termiczne i przeciwprzeciążeniowe, natomiast w każdym przypadku warto zwrócić uwagę na to, jak wygląda oferta poszczególnych producentów.

Transformator oświetleniowy i inne

  • Zasilane prądem zmiennym halogeny lub zasilane prądem stałym LED-y wymagają użycia transformatora. Różnica pomiędzy tymi dwoma typami jest oczywista – transformator oświetleniowy LED jest skojarzony z prostownikiem, halogenowy – nie. Jeśli chodzi o sposoby montażu, to do wyboru są transformatory na szynę albo tzw. transformatory meblowe, przytwierdzane za pomocą wkrętów do płaskich powierzchni. Pod względem budowy sam transformator nie różni się od transformatora dzwonkowego – inne mogą być gabaryty, ale zasada działania zostaje taka sama.
  • Transformator ochronny obudowany to urządzenie montowane w miejscach, w których wymagana jest wyższa klasa IP, np. IP54. Budowa takiego transformatora od wewnątrz nie jest niczym nowym, natomiast na zewnątrz znajduje się trwała i często odporniejsza na wysoką temperaturę obudowa tworzywowa.
  • Transformator ochronny przenośny to urządzenie mobilne, często o dużej mocy (do 800 W), pozwalające na skorzystanie z transformatora tam, gdzie nie ma technicznej możliwości podłączenia nieprzenośnego urządzenia ochronnego. Ze względu na moc i wielkość takich urządzeń są one dość ciężkie (od 2 do ok. 12 kilogramów) oraz kosztowne.
Udostępnij
5,0
1 ocena
Oceń artykuł i Ty!

Komentarze (0)